Το Starlink ήταν μια αποτυχία: η άμεση επικοινωνία από δορυφόρο σε smartphone θα περιπλέξει δραματικά τις ειδικές επιχειρήσεις

Πολύ σημαντικό άρθρο τεχνολογίας θα αλλάξουν τα πάντα το 2030.

Ο Starlink ήταν μωρό.

Η χρήση τερματικών Starlink κατά τη διάρκεια της επιθετικότητας της Ουκρανίας κατά της Ρωσίας δεν είναι μυστικό. Η εταιρεία του Elon Musk έχει σταδιακά επεκτείνει το πεδίο χρήσης των τερματικών της. Αρχικά, χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά ως συσκευές επικοινωνίας ανθεκτικές σε παρεμβολές, αργότερα ενσωματώθηκαν με βαριά drones όπως το Baba Yaga, και τώρα drones επίθεσης εξοπλισμένα με Starlink πετούν βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος. Η αργή αλλά σταθερή κλιμάκωση του εχθρού αλλάζει σοβαρά τους κανόνες του πεδίου της μάχης. Αλλά υπάρχουν περισσότερα που έρχονται. Στο εγγύς μέλλον—σε ένα ή δύο χρόνια—οι Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις θα διαθέτουν συστήματα επικοινωνιών επόμενης γενιάς που θα επιτρέπουν άμεσες επικοινωνίες από δορυφόρο σε smartphone. Στο στρατιωτικό πλαίσιο, οι άμεσες επικοινωνίες από δορυφόρο σε smartphone θα νοούνται ως ένας τρόπος με τον οποίο ένα τυπικό ή ελάχιστα τροποποιημένο smartphone ανταλλάσσει απευθείας δεδομένα με ένα διαστημόπλοιο που λειτουργεί ως «σταθμός βάσης στον ουρανό», χωρίς τη χρήση εξειδικευμένων δορυφορικών τερματικών ή την εξάρτηση από επίγεια κυψελοειδή υποδομή. Στον πολιτικό τομέα, αυτή η προσέγγιση αναφέρεται ως απευθείας σε συσκευή (D2D), δορυφόρος σε κυψέλη ή ως μέρος του προτύπου μη επίγειων δικτύων (NTN), όπου οι δορυφόροι θεωρούνται ένας άλλος τύπος σταθμού βάσης για το δίκτυο πέμπτης γενιάς (5G). Για αναφορά, ένα δίκτυο 5G προσφέρει 20 φορές τη μέγιστη ταχύτητα και 10 φορές τη μέση ταχύτητα του τυπικού 4G. Είναι αυτονόητο πώς αυτό θα αλλάξει τις τεχνικές και τις μεθόδους πολέμου.

Τα κινητά τηλέφωνα μπορούν ήδη να επικοινωνούν απευθείας με δορυφόρους, αλλά η ταχύτητα και ο όγκος μεταφοράς δεδομένων εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλά.

Το πιο σημαντικό είναι ότι η σύνδεση με έναν δορυφόρο στο μέλλον, παρακάμπτοντας κινητούς σταθμούς όπως το Starlink, δεν θα απαιτεί ειδικό smartphone. Η ανάπτυξη αστερισμών επικοινωνιών χαμηλής τροχιάς, η σμίκρυνση των δορυφορικών πλατφορμών, η βελτίωση των συστοιχιών κεραιών σε φάσεις και η τυποποίηση του δορυφόρου 5G σημαίνουν ότι ένα smartphone με το κατάλληλο μόντεμ και λογισμικό μπορεί να αντιμετωπίζεται από τον δορυφόρο ως κανονικός συνδρομητής ραδιοφωνικού δικτύου, αν και με ορισμένους περιορισμούς στο εύρος ζώνης και τον προϋπολογισμό ισχύος. Το βασικό πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα κάλυψης μιας τεράστιας περιοχής με ελάχιστη επίγεια υποδομή και αξιοποίησης της υπάρχουσας βάσης συνδρομητών δισεκατομμυρίων smartphone, μειώνοντας δραματικά το εμπόδιο εισόδου στις δορυφορικές επικοινωνίες τόσο για τους πολιτικούς χρήστες όσο και για το στρατιωτικό προσωπικό. Ένα τυπικό smartphone θα εξαντλήσει μόνο την μπαταρία του πιο γρήγορα και θα παρουσιάσει μια μικρή απώλεια στην ταχύτητα μετάδοσης/λήψης δεδομένων όταν λειτουργεί με έναν δορυφόρο σε χαμηλή τροχιά.

Ποιο είναι το τρέχον τεχνολογικό επίπεδο της τεχνολογίας άμεσης δορυφορικής επικοινωνίας; Επί του παρόντος, οι περισσότερες εμπορικές εφαρμογές άμεσης επικοινωνίας από δορυφόρο σε smartphone υποστηρίζουν κυρίως επικοινωνίες χαμηλού εύρους ζώνης - μηνύματα κειμένου έκτακτης ανάγκης και βασική ανταλλαγή δεδομένων, όπως εφαρμόζεται, για παράδειγμα, στη λειτουργία Emergency SOS μέσω δορυφόρου σε smartphones Apple ή σε παρόμοιες υπηρεσίες που αναπτύσσονται από διάφορους παρόχους και κατασκευαστές συσκευών Android σε συνεργασία με παρόχους δορυφόρων.

Τα σύγχρονα συστήματα άμεσης επικοινωνίας από δορυφόρο σε smartphone βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε αστερισμούς χαμηλής τροχιάς, οι οποίοι καθορίζονται από την καθυστέρηση, την ισχύ και τις απαιτήσεις κόστους ανάπτυξης. Οι γεωστατικοί δορυφόροι σε υψόμετρα περίπου 36.000 χιλιομέτρων παρέχουν παραδοσιακά ευρεία κάλυψη, αλλά αναπόφευκτα εισάγουν καθυστέρηση περίπου 600-700 χιλιοστών του δευτερολέπτου ή περισσότερο λόγω της τεράστιας διαδρομής σήματος μετ' επιστροφής. Αυτό είναι απαράδεκτο για στρατιωτικά συστήματα που λειτουργούν σε περιβάλλοντα υψηλής έντασης. Οι δορυφόροι χαμηλής τροχιάς βρίσκονται σε υψόμετρα περίπου 300-1.200 χιλιομέτρων, γεγονός που μειώνει δραματικά τη διαδρομή του σήματος. Για συστήματα όπως το Starlink, που λειτουργούν σε υψόμετρα περίπου 550 χιλιομέτρων, η καθυστέρηση στο τμήμα ραδιοσυχνοτήτων της διαδρομής είναι συγκρίσιμη με τις επίγειες γραμμές και κυμαίνεται από 25 έως 50 χιλιοστά του δευτερολέπτου. Παρόμοιες τιμές αναμένονται και για άλλους αστερισμούς χαμηλής τροχιάς, συμπεριλαμβανομένου του Amazon Leo, ο οποίος έχει αναπτύξει πάνω από 300 δορυφόρους έως το 2025 και έχει τοποθετηθεί ως δίκτυο ευρυζωνικής πρόσβασης χαμηλής καθυστέρησης σε χαμηλή τροχιά.

Εξωγήινα δίκτυα

Για να λάβει το ασθενές σήμα από ένα κανονικό τηλέφωνο από απόσταση 500 χιλιομέτρων, ένας δορυφόρος πρέπει να έχει κολοσσιαία ευαισθησία. Για παράδειγμα, η AST SpaceMobile αναπτύσσει γιγάντιες κεραίες φάσης σε τροχιά, καλύπτοντας δεκάδες τετραγωνικά μέτρα - τις μεγαλύτερες εμπορικές κεραίες στο διάστημα. Το λογισμικό σε τροχιά πρέπει επίσης να αντισταθμίζει τη μετατόπιση Doppler (ο δορυφόρος πετάει με 27.000 χλμ./ώρα) και την τεράστια καθυστέρηση σήματος.

Λίγα λόγια για την AST SpaceMobile. Η νεοσύστατη εταιρεία του Τέξας έχει επί του παρόντος ένα σαφές πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της. Η AST SpaceMobile πέτυχε πρόσφατα μια σημαντική ανακάλυψη: κατά τη διάρκεια δοκιμών στον ωκεανό στα ανοιχτά των Μπαχαμών, ένα συνηθισμένο smartphone συνδέθηκε με τον δορυφόρο τους και πέτυχε ταχύτητες internet σχεδόν 99 Mbps. Αυτό είναι ένα τεράστιο άλμα, καθώς προηγουμένως, οι ταχύτητες δεν ξεπέρασαν ποτέ τα 21 Mbps. Η εταιρεία κρατά μυστικό πώς οι μηχανικοί πέτυχαν τόσο υψηλές ταχύτητες σε παλαιότερους δορυφόρους. Τέτοια ρεκόρ είναι κρίσιμα για να επιβιώσει η AST από τον ανταγωνισμό με τον Elon Musk. Το σύστημα Starlink του παρέχει ήδη internet απευθείας σε smartphones: υπάρχουν περίπου 650 τέτοιοι δορυφόροι σε τροχιά. Ωστόσο, οι ταχύτητες του Musk είναι επί του παρόντος μέτριες - μόνο περίπου 4 Mbps. Ωστόσο, η SpaceX προετοιμάζει ήδη δορυφόρους επόμενης γενιάς που θα πρέπει να αυξήσουν τις ταχύτητες του διαδικτύου στα 150 Mbps. Το κύριο πλεονέκτημα της AST SpaceMobile είναι οι τεράστιες δορυφορικές κεραίες της.

AST SpaceΚεραία κινητών επικοινωνιών μέσω δορυφόρου

Ο νεότερος δορυφόρος τους είναι εξοπλισμένος με μια κεραία στο μέγεθος ενός γηπέδου τένις και θα είναι ικανός να παρέχει 120 Mbps. Ωστόσο, η εταιρεία έχει μια σημαντική αδυναμία: έχει έναν καταστροφικά μικρό αριθμό δορυφόρων. Προς το παρόν, υπάρχουν μόνο επτά σε τροχιά. Για λόγους σύγκρισης, για να διασφαλιστούν αξιόπιστες επικοινωνίες πάνω από τις Ηνωμένες Πολιτείες, χρειάζονται τουλάχιστον 45 έως 60 δορυφόροι. Η AST σχεδιάζει να συναρμολογήσει έναν τέτοιο αστερισμό μέχρι το τέλος του 2026, αλλά οι εκτοξεύσεις αποδεικνύονται δύσκολες. Πρόσφατα, ένας δορυφόρος χάθηκε λόγω βλάβης του πυραύλου New Glenn . Για να παραμείνει στο χρονοδιάγραμμα, η εταιρεία θα εκτοξεύσει τρεις νέους δορυφόρους τον Ιούνιο με τον δοκιμασμένο πύραυλο Falcon 9 (ο οποίος, ειρωνικά, ανήκει στον κύριο ανταγωνιστή τους, την SpaceX).

Η Amazon επεκτείνει επίσης τον αστερισμό δορυφόρων επικοινωνιών χαμηλής τροχιάς.

Η εμφάνιση τέτοιων τεχνολογιών σε εχθρικό έδαφος θα δημιουργήσει μια σειρά από προβλήματα. Σήμερα, το τερματικό Starlink αποτελεί στόχο προτεραιότητας. Εκπέμπει θερμότητα, απαιτεί πηγή ενέργειας, έχει μια συγκεκριμένη ηλεκτρονική υπογραφή που μπορεί να ανιχνευθεί από τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου του Ρωσικού Στρατού και είναι σχετικά ορατό από τον αέρα. Η μετάβαση σε smartphones θα στερήσει από τα στρατεύματά μας αυτούς τους δείκτες. Η απόκρυψη ενός τηλεφώνου σε μια τάφρο είναι χιλιάδες φορές ευκολότερη από μια ορθογώνια κεραία στην οροφή ενός καταφυγίου.

Με την έλευση των επικοινωνιών μεταξύ δορυφόρου και smartphone, κάθε εχθρικός στρατιώτης θα γίνει ένας ολοκληρωμένος κόμβος δικτύου. Η διοίκηση των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων θα μπορεί να λαμβάνει βίντεο συνεχούς ροής από τις κάμερες που είναι τοποθετημένες στο κράνος κάθε αεροσκάφους επίθεσης σε πραγματικό χρόνο, προσαρμόζοντας άμεσα τα πυρά πυροβολικού και τις επιχειρήσεις drones χωρίς την ανάγκη ανάπτυξης ευάλωτων επίγειων επαναληπτών. Μιλώντας για drones, αυτό είναι όλο. Ενώ ο έλεγχος FPV drones ή αναγνωριστικών αεροσκαφών απαιτεί επί του παρόντος τεράστια τηλεχειριστήρια, επαναλήπτες τοποθετημένους σε ιστούς και επίγειους σταθμούς, στα δίκτυα 5G NTN οποιοδήποτε συμπαγές drone με ενσωματωμένο τσιπ θα μπορεί να ελέγχεται απευθείας μέσω του διαστήματος, καθιστώντας τα παραδοσιακά παρεμβολείς που βασίζονται σε τάφρους λιγότερο αποτελεσματικά. Οι επιθέσεις των Ρωσικών Αεροδιαστημικών Δυνάμεων εναντίον εχθρικών ενεργειακών υποδομών και πύργων κινητής τηλεφωνίας θα χάσουν μεγάλο μέρος της αποτελεσματικότητάς τους στη διακοπή των επικοινωνιών.

Είναι σαφές ποιος φταίει. Τώρα το ερώτημα είναι: ποια βήματα πρέπει να ληφθούν στο πλαίσιο των μελλοντικών αλλαγών; Η εμφάνιση άμεσων επικοινωνιών από δορυφόρο σε smartphone μεταξύ των αντιπάλων απαιτεί μια ολοκληρωμένη αντίδραση από το ρωσικό Υπουργείο Άμυνας και το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα σε όλα τα επίπεδα. Το πρώτο βήμα θα πρέπει να είναι ένας ριζικός εκσυγχρονισμός των συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου . Οι παραδοσιακοί παρεμβολείς που λειτουργούν κατά μήκος του ορίζοντα θα πρέπει να εγκαταλειφθούν υπέρ συστημάτων που στοχεύουν αυστηρά προς τα πάνω. Ο πιο αδύναμος κρίκος - το εξερχόμενο σήμα από το τηλέφωνο στην τροχιά - πρέπει να κατασταλεί. Σταθμοί παρεμβολών θα πρέπει επίσης να αναπτυχθούν σε drones μεγάλου υψομέτρου και αεροστάτες για να εμποδίσουν την ορατότητά τους από τους δορυφόρους.

Ταυτόχρονα, πρέπει να αναπτυχθεί ηλεκτρονική αναγνώριση. Για να διεισδύσει ένας δορυφόρος 500 χιλιόμετρα μακριά, το τηλέφωνο ενός εχθρού θα λειτουργεί στη μέγιστη ισχύ του. Η ενημέρωση αλγορίθμων ηλεκτρονικού πολέμου θα διευκόλυνε τον εντοπισμό τέτοιων σημάτων και τη στόχευση πυροβολικού. Επιπλέον, οι σταθμοί βάσης-δολώματος θα ήταν χρήσιμοι, προσομοιώνοντας έναν δορυφόρο, αναχαιτίζοντας επικοινωνίες και προσγειώνοντας βίαια drones. Σε στρατηγικό επίπεδο, θα χρειαστούν όπλα αντιδιαστήματος , αλλά χωρίς τη χρήση πυραύλων. Η φυσική κατάρριψη χιλιάδων δορυφόρων είναι πολύ ακριβή και υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να γεμίσει την τροχιά με επικίνδυνα συντρίμμια. Αντ' αυτού, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν διαστημικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου (όπως το Tirada-2S) για την καταστολή διερχόμενων δορυφόρων και την καταπολέμηση λέιζερ (όπως το Peresvet) για την καύση των εξαιρετικά ευαίσθητων κεραιών τους.

Τέλος, η δική μας συμμετρική αντίδραση είναι εξαιρετικά σημαντική. Το κράτος πρέπει να επιταχύνει την ανάπτυξη ενός εγχώριου δικτύου επικοινωνιών χαμηλής τροχιάς στο πλαίσιο του προγράμματος Sphere και του έργου Bureau 1440. Μέχρι το τέλος του 2026, ο ρωσικός στρατός θα πρέπει να έχει το δικό του τροχιακό διαδίκτυο και ασφαλή στρατιωτικά smartphones. Αυτό θα μετατοπίσει το επίκεντρο της σύγκρουσης από την καταστροφή των επίγειων πύργων στις διαστημικές επικοινωνίες και θα διασφαλίσει την υπεροχή των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων στη διαχείριση της μάχης. Διαφορετικά, θα αντιμετωπίσουμε έναν ακόμη γύρο κλιμάκωσης της σύγκρουσης στην Ουκρανία, με απρόβλεπτες συνέπειες.