Μικρή γεωπολιτική ανάλυση οι εξελίξεις τρέχουν και μεταβάλλονται κάθε ημέρα, όλα θα κριθούν στην σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο. Πώς η Τουρκία κινήθηκε τόσο γρήγορα προς έναν εγχώριο κινητήρα μαχητικού αεροσκάφους; Το κρυφό πλεονέκτημα της ένταξης στο ΝΑΤΟ

Η πρόοδος της Τουρκίας στην ανάπτυξη ενός εγχώριου κινητήρα μαχητικού αεροσκάφους έχει εκπλήξει πολλούς παρατηρητές. Η χώρα ξεκίνησε επίσημα την ανάπτυξη ενός εγχώριου κινητήρα για το πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς KAAN το 2018, αποκάλυψε την ιδέα του κινητήρα TF35000 το 2025 και στοχεύει να ξεκινήσει τις δοκιμές το 2026 πριν από την τελική ενσωμάτωση στο μαχητικό γύρω στο 2032.

Για τα χρήματα που έδωσε δεν αναφέρει τίποτα το άρθρο και για όσα γράφω στα δικά μου άρθρα. Γιατί όμως ανάρτησα αυτό το άρθρο σήμερα; Για να ξυπνήσουν κάποιοι στην Ελλάδα. Ξαφνικά κατακλύστηκε το διαδίκτυο με άρθρα Sponsored Content, δηλαδή Χορηγούμενο Περιεχόμενο -διαφήμιση επί πληρωμή και να είσαστε πολύ προσεκτικοί σε ότι διαβάζετε. Έχει ξεκινήσει η Τουρκία διαφημίσεις σε πολλά επίπεδα, έναν μήνα πριν την σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο. Πληρώνουν τους πάντες και τα πάντα και σας εφιστώ την προσοχή, γιατί ξεκίνησαν να πληρώνουν ανθρώπους εδώ στην Ελλάδα να λένε καλά λόγια για αυτούς.

Θα δείτε κάποιους που τους είχατε σε εκτίμηση εδώ στην Ελλάδα να λένε στα κανάλια να τα βρούμε με την Τουρκία! Η Τουρκία είναι σε πολύ δύσκολη θέση, είναι αναγκασμένη να πάρει πίσω τα σχέδια για την Γαλάζια Πατρίδα, να προσπαθήσει πάλι τον Σεπτέμβριο και αυτό θα κάνει μέχρι να τα καταφέρει.

Τα έγραψα και χθες τώρα κατάλαβε η ΕΕ τα λάθη που έκανε που δεν στήριξε την Ελλάδα και την Κύπρο να βγάλουν το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο, με τις δικές της εταιρίες. Τώρα που δεν θα έχουν φυσικό αέριο να ζεσταθούν τον χειμώνα και πετρέλαιο για να κάνουν τις μεταφορές και τα προϊόντα θα αυξηθούν 50% το κατάλαβαν. Η στήριξη ακόμα και τις Γερμανίας στην Τουρκία μειώθηκε γιατί όλοι ξέρουν πως για να βγουν τα κοιτάσματα από την Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να υπάρχει ειρήνη και να το βουλώσει η Τουρκία. Ο Πρόεδρος Τραμπ συζήτησε το πρόβλημα και άκρη δεν έβγαλε με τους Τούρκους, να πάρετε και εσείς Τούρκοι κάτι από τα ποσοστά αλλά τέλος οι επιδιώξεις σας, υπογράψτε τις συμφωνίες του Αβραάμ και καθίστε στα αυγά σας. Οι Τούρκοι τα θέλουν όλα δικά τους και όσα και να τους δώσεις δεν θα σταματήσουν να ζητάνε.

Η σύνοδος τον Ιούλιο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία θα είναι καθοριστικής σημασίας για την περιοχή μας. Το Ισραήλ και ο Πρόεδρος Τραμπ το έχουν επιτέλους καταλάβει πως ότι και να δώσεις στους Τούρκους δεν θα είναι πότε ευχαριστημένοι και θα ζητάνε πάντα περισσότερα. Μα η Τουρκία έχει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και θα μας προστατέψει σε έναν πόλεμο με την Ρωσία. Ακόμα και οι Γερμανοί συμφωνούν να γίνει πόλεμος Ρωσίας-Τουρκίας, να δούμε θα ησυχάσουμε από την απειλή της Ρωσίας; Οι μόνοι που στηρίζουν την Τουρκία είναι η Αγγλία, το Πακιστάν και ελάχιστες αραβικές χώρες του Κόλπου που δεν είδαν όμως την βοήθεια που ήθελαν με τον πόλεμο με το Ιράν.

Υπάρχει η Κίνα που άλλαξε τα σχέδια της που αποφάσισε πως ο δρόμος του μεταξιού θα πάει τώρα στην Τουρκία και δεν θα σταματήσει στο Ιράν. Όλοι ξέρουμε πως, μόλις έφτασε το πρώτο εμπορικό τρένο στο Ιράν από την Κίνα σε μια εβδομάδα έγινε η επίθεση στο Ιράν. Αν τα εμπορεύματα τις Κίνας φτάσουν στον Βόσπορο και περάσουν απέναντι θα μεταφέρονται ακόμα γρηγορότερα μέσω Βουλγαρίας και Εγνατίας-Ηγουμενίτσα. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να μην ανέβουν οι τιμές στα προϊόντα τις Κίνας που επωφελείται από το χαμηλότερης τιμής Ρώσικο πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Αν θα έχει η Τουρκία Ρώσικο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, θα εκτελεί τις μεταφορές με χαμηλό κόστος και θα έχει μεγάλο πρόβλημα η ΕΕ, με αύξηση των πωλήσεων Κινέζικων προϊόντων και τεράστια πτώση της παραγωγής των δικών της βιομηχανιών.

Είδατε πως ξαφνικά άλλαξαν τα πάντα και σχεδόν κανείς δεν υποστηρίζει πια την Τουρκία; Δυστυχώς η Ελλάδα πάσχει από ηγέτες, από συμβούλους με όραμα και γνώσεις, από Υπουργούς και Πρωθυπουργούς που θα έπρεπε να είχαν τρέξει ΥΠΕΘΑ, ΥΠΕΞ και Μαξίμου με δεκάδες συναντήσεις με ξένους ηγέτες. Τι θα έπρεπε να τους έλεγαν; Θα αφήσετε την Τουρκία και την Κίνα να καταφέρει να περάσει αυτά τα γεωπολιτικά σχέδια που θα είναι η ταφόπλακα της ΕΕ ή θα αντιδράσετε; Δεν καταλαβαίνετε πως η Τουρκία είναι ο δούρειος ίππος που θέλει να διαλύσει την ΕΕ και είναι εναντίον της; Γιατί οι Τουρκία αντιδρά στις εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο; Όλα αυτά τα έχω αναφέρει με ειδικό άρθρο πως της δίνουν χρήματα τα ΗΑΕ και η Σαουδική Αραβία από τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια πετρέλαιο που εισήγαγαν από την Ρωσία με χαμηλή τιμή και το πούλησαν με 20%+ κέρδος 5+ δις που τα έδωσαν που; και γιατί; Αυτά είναι επίσημα στοιχεία ΟΠΕΚ. Μήπως δεν ξέρουν πως η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ έκλεισε όλες τις εξέδρες εξόρυξης και σταμάτησαν οι γεωτρήσεις; Ποιος πλήρωσε τους Ηγέτες της Χαμας για να το κάνουν; Γιατί η Ρωσία έκανε το ίδιο από το 2016 με χαμηλές τιμές έδινε πετρέλαιο και σιτηρά στην Τουρκία που τα πουλούσε για δικά της; Τα έσοδα 1+ δις άλλοι λένε 2+ δις $, τι τα έκανε άραγε και γιατί είχε τους ηγέτες της Χαμάς στην Τουρκία;

Κοιμηθείτε ήσυχα εσείς εκεί μέσα στο ΥΠΕΞ, στο ΥΠΕΘΑ και στο Μαξίμου. Μην ενημερώνετε τους υπουργούς και τον Πρωθυπουργό για όσα συμβαίνουν και κυρίως μην τους ενημερώνετε για τις εξελίξεις στην Ινδία για τις καθημερινές συναντήσεις με ξένους ηγέτες του Πρωθυπουργού Μόντι και 5-6 συναντήσεις κάθε ημέρα υπουργών τις Ινδίας με ξένους υπουργούς. Τα ΜΜΕ κωφεύουν δεν τα ενδιαφέρουν αυτά τα ζητήματα, οι παχυλά αμειβόμενοι σύμβουλοι αδιαφορούν και οι διπλωμάτες στο ΥΠΕΞ δεν έχουν ως συνήθως ιδέα για τα τεκταινόμενα. Τα άχρηστα, άβουλα ανθρωπάκια, χωρίς τσαγανό και πρωτοβουλίες οι δημόσιοι υπάλληλοί που ευθύνονται για πολλά από τα χάλια που έχει η Πατρίδα μας.

Ηγέτες ρε θέλουμε ηγέτες, με τσαγανό, αξιοπρέπεια, ανδρειοσύνη, τσαμπουκά, ρίσκο! Είναι ντροπή ρε να έχει στο χέρι σου 4 άσσους και να φοβάσαι να χτυπήσεις τους Τούρκους; Μα θα έχουμε πόλεμο! Αν θα έχουμε πόλεμο θα κάνει η οικονομία τους να συνέλθει 15 χρόνια γιατί δεν έχουν ισχυρό νόμισμα και θα πάνε πίσω 10+ χρόνια όλα τα σχέδια για την πολεμική τους βιομηχανία, ενώ έχεις ισχυρό νόμισμα το ευρώ. Τέλος! Ηγέτες θέλουμε, σκληρούς πραγματικούς άντρες για να κυβερνήσουν την Ελλάδα και όχι άβουλα ανθρωπάκια που κρύβονται κάτω από τις φούστες των γυναικών που τους έχουν βάλει μέσα στο βρακί τους και τρέμουν να αρθρώσουν τον λόγο τους.

Η συνέχεια του άρθρου:

Επιφανειακά, αυτό το χρονοδιάγραμμα φαίνεται αξιοσημείωτα σύντομο για μια από τις πιο δύσκολες τεχνολογίες στην αεροδιαστημική. Οι κινητήρες μαχητικών αεροσκαφών θεωρούνται ευρέως πιο δύσκολο να αναπτυχθούν από τα πλαίσια, τα αεροηλεκτρονικά ή ακόμα και τα συστήματα ραντάρ. Ωστόσο, η φαινομενική ταχύτητα της Τουρκίας δεν είναι αποτέλεσμα του ότι ξεκίνησε από το μηδέν το 2018. Αντίθετα, αντανακλά δεκαετίες συσσωρευμένης βιομηχανικής εμπειρίας, μεγάλο μέρος της οποίας αποκτήθηκε μέσω της ένταξης στο ΝΑΤΟ, των δυτικών αεροδιαστημικών συνεργασιών και της συμμετοχής σε διεθνή αμυντικά προγράμματα.

Ο μύθος μιας ξαφνικής ανακάλυψης

Μια κοινή παρανόηση είναι ότι η Τουρκία αποφάσισε ξαφνικά να κατασκευάσει έναν κινητήρα μαχητικού αεροσκάφους και κατέκτησε γρήγορα την τεχνολογία μέσα σε λίγα χρόνια. Στην πραγματικότητα, η αεροδιαστημική βιομηχανία της Τουρκίας αφιέρωσε δεκαετίες στη συντήρηση, συναρμολόγηση, κατασκευή και υποστήριξη δυτικών στρατιωτικών αεροσκαφών και κινητήρων πριν ξεκινήσει την προσπάθεια κατασκευής κινητήρων KAAN.

Τουρκικές εταιρείες όπως οι Τουρκικές Αεροδιαστημικές Βιομηχανίες (TAI) και TEI συμμετέχουν εδώ και καιρό σε αεροδιαστημικά προγράμματα του ΝΑΤΟ. Η TEI κατασκεύαζε εξαρτήματα κινητήρων, συναρμολογούσε κινητήρες κατόπιν αδείας και εργαζόταν εντός παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού που συνδέονταν με μεγάλες δυτικές αεροδιαστημικές εταιρείες.

Ως αποτέλεσμα, οι Τούρκοι μηχανικοί δεν ξεκίνησαν με μηδενική εμπειρία. Κατανοούσαν ήδη πολλές πτυχές της αεροδιαστημικής κατασκευής, του ποιοτικού ελέγχου, των διαδικασιών δοκιμών και των προτύπων της στρατιωτικής αεροπορίας πριν ξεκινήσει επίσημα το εγχώριο πρόγραμμα κινητήρων.

Η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ παρείχε ένα σημαντικό πλεονέκτημα

Η συμμετοχή της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ έδωσε στον αεροδιαστημικό τομέα της πρόσβασης σε ευκαιρίες που πολλές μη ευθυγραμμισμένες χώρες δεν έλαβαν ποτέ.

Για δεκαετίες, οι τουρκικές εταιρείες συμμετείχαν στο οικοσύστημα συντήρησης και παραγωγής που περιέβαλλε τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ. Οι Τούρκοι μηχανικοί απέκτησαν εμπειρία σε προηγμένες τεχνικές κατασκευής, πρότυπα πιστοποίησης αεροδιαστημικής, συστήματα logistics και πρακτικές συντήρησης κινητήρων.

Οι τουρκικές εταιρείες συνεργάστηκαν επίσης με μεγάλους δυτικούς κατασκευαστές κινητήρων, συμπεριλαμβανομένων των General Electric και Rolls-Royce. Αυτές οι συνεργασίες παρείχαν πολύτιμη βιομηχανική γνώση σε τομείς όπως η κατασκευή στροβίλων, η μηχανική υλικών, η συναρμολόγηση κινητήρων και η υποδομή δοκιμών.

Ενώ αυτό δεν παρείχε στην Τουρκία πλήρη τεχνολογία κινητήρων μαχητικών αεροσκαφών, μείωσε σημαντικά την καμπύλη μάθησης σε σύγκριση με χώρες που προσπαθούσαν να δημιουργήσουν μια αεροδιαστημική βιομηχανία μεμονωμένα.

Χωρίς δεκαετίες ενσωμάτωσης στις αλυσίδες εφοδιασμού και τα αεροδιαστημικά προγράμματα του ΝΑΤΟ, η Τουρκία πιθανότατα θα χρειαζόταν πολύ περισσότερο χρόνο για να αναπτύξει τη βιομηχανική βάση που είναι απαραίτητη για έναν σύγχρονο κινητήρα μαχητικών αεροσκαφών.

Η εμπειρία του προγράμματος F-35

Ένας άλλος παράγοντας που συχνά παραβλέπεται είναι η συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 πριν από την απομάκρυνσή της από το έργο το 2019.

Η τουρκική βιομηχανία κατασκεύασε πολλά εξαρτήματα για το F-35 και έγινε μέρος ενός από τα πιο προηγμένα δίκτυα αεροδιαστημικής παραγωγής στον κόσμο. Αν και η συμμετοχή δεν παρείχε πρόσβαση σε ευαίσθητα σχέδια κινητήρων ή τεχνολογίες stealth, εξέθεσε τις τουρκικές εταιρείες σε προηγμένα πρότυπα κατασκευής, μεθόδους παραγωγής ακριβείας, πρακτικές διαχείρισης της αλυσίδας εφοδιασμού και απαιτήσεις ποιότητας που σχετίζονται με προγράμματα αεροσκαφών πέμπτης γενιάς.

Αυτή η εμπειρία βοήθησε στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Τουρκίας και παρείχε πολύτιμες γνώσεις σχετικές με μελλοντικά έργα όπως το μαχητικό KAAN.

Ομοίως, η εμπειρία που αποκτήθηκε μέσω της υποστήριξης αεροσκαφών του ΝΑΤΟ και της βιομηχανικής συμμετοχής των F-35 συνέβαλε στην ικανότητα της Τουρκίας να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα μαχητικών πέμπτης γενιάς ταχύτερα από χώρες που δεν είχαν συγκρίσιμη έκθεση.

Κτίζοντας Εμπειρία Βήμα προς Βήμα

Η στρατηγική ανάπτυξης κινητήρων της Τουρκίας ακολούθησε μια σταδιακή πορεία και όχι ένα άμεσο άλμα προς έναν κινητήρα μαχητικών υψηλής απόδοσης.

Πριν επιχειρήσει το TF35000, η ​​τουρκική βιομηχανία εργάστηκε σε κινητήρες για drones, ελικόπτερα και πυραύλους κρουζ. Προγράμματα όπως τα TF6000 και TF10000 χρησίμευσαν ως τεχνολογικά επιδεικτικά που επέτρεψαν στους μηχανικούς να αναπτύξουν εμπειρογνωμοσύνη στον σχεδιασμό συμπιεστών, συστημάτων καύσης, τεχνολογίας στροβίλων και ενσωμάτωσης κινητήρων.

Αυτή η σταδιακή προσέγγιση μείωσε τον κίνδυνο και επέτρεψε στην Τουρκία να λύσει μικρότερες μηχανικές προκλήσεις πριν αντιμετωπίσει έναν στροβιλοκινητήρα κατηγορίας μαχητικών.

Η στρατηγική αντικατοπτρίζει τις αναπτυξιακές οδούς που ακολουθούν άλλες αεροδιαστημικές δυνάμεις, όπου τα μικρότερα προγράμματα κινητήρων συχνά προηγούνται των προηγμένων κινητήρων μαχητικών.

Οι Τεχνολογίες που Δυσκολεύουν τους Κινητήρες Μαχητικών

Ο σχεδιασμός ενός σύγχρονου κινητήρα μαχητικών απαιτεί γνώση τεχνολογιών που διαθέτουν λίγες χώρες.

Αυτά περιλαμβάνουν:

Υπερκράματα υψηλής θερμοκρασίας

Κατασκευή λεπίδων μονοκρυσταλλικού στροβίλου

Προηγμένες επιστρώσεις θερμικού φραγμού

Μηχανική κατεργασία ακριβείας

Συμπιεστές υψηλής πίεσης

Ψηφιακά χειριστήρια κινητήρα

Εκτεταμένη υποδομή δοκιμών

Επικύρωση μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας

Η δημιουργία ενός κινητήρα δεν αφορά απλώς την παραγωγή ώσης. Ο κινητήρας πρέπει να λειτουργεί αξιόπιστα για χιλιάδες ώρες υπό ακραίες θερμοκρασίες και καταπονήσεις, διατηρώντας παράλληλα την απόδοση και την ασφάλεια.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μόνο ένας μικρός αριθμός χωρών μπορεί να παράγει προηγμένους στροβιλοκινητήρες μαχητικών σε κλίμακα.

Η Κίνα δείχνει πόσο δύσκολη παραμένει η πρόκληση

Η Κίνα παρέχει ένα σημαντικό παράδειγμα της δυσκολίας που συνεπάγεται η ανάπτυξη κινητήρων μαχητικών.

Παρά τις τεράστιες κρατικές επενδύσεις, την πρόσβαση σε ξένη τεχνολογία και δεκαετίες έρευνας, η Κίνα πέρασε περίπου τρεις δεκαετίες προχωρώντας από τις πρώτες προσπάθειες εγχώριων κινητήρων στην ανάπτυξη ώριμων κινητήρων μαχητικών. Ακόμα και σήμερα, η ανάπτυξη κινεζικών κινητήρων παραμένει ένας από τους πιο τεχνικά απαιτητικούς τομείς της αεροδιαστημικής βιομηχανίας της χώρας.

Τα προγράμματα WS-10 και WS-15 της Κίνας αντιπροσωπεύουν σημαντικά επιτεύγματα, αλλά η χώρα επένδυσε τεράστιους οικονομικούς και βιομηχανικούς πόρους για πολλά χρόνια για να βελτιώσει την ανθεκτικότητα, την αξιοπιστία, την ποιότητα κατασκευής και τη διάρκεια ζωής.

Για μεγάλο μέρος αυτής της περιόδου, τα κινεζικά μαχητικά αεροσκάφη βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό σε εισαγόμενους ρωσικούς κινητήρες, ενώ τα εγχώρια σχέδια ωρίμαζαν.

Η κινεζική εμπειρία καταδεικνύει ότι η ανάπτυξη ενός ισχυρού κινητήρα είναι μόνο ένα μέρος της πρόκλησης. Η επίτευξη αξιοπιστίας, διαστημάτων συντήρησης, λειτουργικής διάρκειας ζωής και συνέπειας παραγωγής σε δυτικό επίπεδο μπορεί να απαιτήσει δεκαετίες συνεχούς βελτίωσης.

Η Τουρκία Δεν Έχει Ακόμα Επιτύχει έναν Εγχώριο Μηχανισμό Μαχητικών Πέμπτης Γενιάς

Παρά την πρόσφατη πρόοδο, η Τουρκία δεν έχει ακόμη παρατάξει έναν πλήρως εγχώριο κινητήρα μαχητικών συγκρίσιμο με εκείνους που τροφοδοτούν τα F-35, F-22 ή τα πιο προηγμένα δυτικά μαχητικά αεροσκάφη.

Το πρωτότυπο KAAN πετάει επί του παρόντος χρησιμοποιώντας εισαγόμενους κινητήρες General Electric F110. Ο εγχώριος TF35000 παραμένει υπό ανάπτυξη και δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τη διαδικασία δοκιμών και πιστοποίησης που απαιτείται για επιχειρησιακή υπηρεσία.

Η πιο δύσκολη φάση βρίσκεται ακόμη μπροστά: η απόδειξη της αξιοπιστίας, της ανθεκτικότητας, της απόδοσης, της συντηρησιμότητας και της ετοιμότητας παραγωγής.

Η ιστορία δείχνει ότι πολλά προγράμματα κινητήρων αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, ακόμη και σε χώρες με προηγμένες αεροδιαστημικές βιομηχανίες.

Τι θα γινόταν αν η Τουρκία δεν ήταν μέλος του ΝΑΤΟ;

Ενώ κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει το ακριβές χρονοδιάγραμμα, είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι η πρόοδος της Τουρκίας θα ήταν σημαντικά πιο αργή χωρίς την ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Χωρίς πρόσβαση σε δυτικά αεροδιαστημικά οικοσυστήματα, βιομηχανικές συνεργασίες, αλυσίδες εφοδιασμού και δεκαετίες επιχειρησιακής εμπειρίας, η Τουρκία θα χρειαζόταν να αναπτύξει ανεξάρτητα εμπειρογνωμοσύνη στη μεταλλουργία, την κατασκευή στροβίλων, τις υποδομές δοκιμών, την κατεργασία ακριβείας και τα πρότυπα της στρατιωτικής αεροπορίας.

Ένα χρονοδιάγραμμα πιο κοντά στα 20-40 χρόνια θα ήταν πιθανώς πιο ρεαλιστικό για την επίτευξη ενός συγκρίσιμου επιπέδου ικανότητας από ένα σε μεγάλο βαθμό απομονωμένο σημείο εκκίνησης.

Τα τρέχοντα επιτεύγματα της Τουρκίας αντικατοπτρίζουν επομένως όχι μόνο πρόσφατες επενδύσεις αλλά και δεκαετίες συσσωρευμένης γνώσης που αποκτήθηκε μέσω της συμμετοχής σε προγράμματα του ΝΑΤΟ, διεθνείς αεροδιαστημικές συνεργασίες, αδειοδοτημένες δραστηριότητες παραγωγής και παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού στον τομέα της άμυνας.

Τελική Αξιολόγηση

Το πρόγραμμα κινητήρων μαχητικών αεροσκαφών της Τουρκίας δεν προέκυψε από τη μια μέρα στην άλλη. Η ταχεία πρόοδος της χώρας προς τον κινητήρα TF35000 και το μαχητικό KAAN είναι αποτέλεσμα δεκαετιών αεροδιαστημικής ανάπτυξης, εκτεταμένων κυβερνητικών επενδύσεων, διεθνούς βιομηχανικής συνεργασίας και εμπειρίας που αποκτήθηκε μέσω της ένταξης στο ΝΑΤΟ.

Το πρόγραμμα αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για την αμυντική βιομηχανία της Τουρκίας. Ωστόσο, το απόλυτο μέτρο της επιτυχίας δεν θα είναι η αποκάλυψη ενός πρωτοτύπου κινητήρα, αλλά η ικανότητα να παραδοθεί σε λειτουργία ένας ώριμος, αξιόπιστος, εγχώριος μαχητικός κινητήρας υψηλής απόδοσης, ικανός να φτάσει την ανθεκτικότητα, τη διάρκεια ζωής και την επιχειρησιακή απόδοση που επιτυγχάνουν οι κορυφαίες αεροδιαστημικές δυνάμεις στον κόσμο.